Historie Molen 'De Eendragt'

De Anjumer molen en zijn molenaars

De Anjumer molen duikt voor het eerst in de geschiedenis op in het "Register van de Aanbreng" uit 1511. Hier lezen we o.a.: Ritske biden molen (Ritske bij de molen). Deze Ritske was een boer en huurde 55 pondematen land in de omgeving van de molen. Uit de "Proclamatieboeken van Oostdongeradeel" uit 1652 weten we dat Wijbe Piers toen eigenaar van het bouwwerk was. In dat jaar verkocht hij namelijk de molen met huis en tuin aan Sijts Claesses voor 540 carolus guldens. Zes jaar later kreeg de "gordmolen" weer een nieuwe eigenaar n.l. Ente Reinders. Waarschijnlijk woonde deze Ente Reinders in het dorp want enkele maanden later verkocht hij het molenaarshuis met tuin aan Dirck Tierxq met de bepaling erbij dat ernimmer een gortmaker in het molenaarshuis zou mogen wonen. Uit de Belastingkohieren van 1714 komen we te weten dat indeze periode Tijs Tomas de eigenaar was. In 1739 verhuurde hij de molen aan zijn zoon Jacob Tijssen, doch deze overleed in het daarop volgende jaar. Nu verkochten de erfgenamen de molen aan Popke Taekes en diens echtgenote Ytske Tijssen, waarschijnlijk een dochter van Tijs Tomas. Hieruit kunnen we de conclusie trekken dat vader Tijs inmiddels was overleden. Een andere zoon van hem, Tomas Tijssen, kocht in 1745 de Domastate. Tot dusver was steeds sprake geweest van een gortmolen maar in de koopakte van 1740 komt de benaming "rogmolen" voor.
De zopas genoemde Popke Taekes plaatste na enige jaren zijn zoon Gerben Popkes op het bedrijf. Zelf bleef hij in pand wonen waar zijn schoonvader vroeger een bakkerij had. Gerben is niet lang molenaar geweest want in 1757 verkocht hij het bedrijf aan Jan Hommes. Deze kocht in 1778 een tweede molen in Kollum. Kennelijk ging het goed met de maalderij in Anjum.
In 1783 kwam de molen in eigendom van Age v.d. Nagel en Jan Hommes vertrok naar zijn tweede bedrijf in Kollum. Age v.d. Nagel heeft het niet lang gemaakt in Anjum want na vier jaar kwam de molen in handen van Jacob Heins. Ook deze Jacob was niet erg honkvast, want in 1796 verkocht hij de molen aan Dirk Cornelis.


Inmiddels zijn we dan aangekomen in het begin van de 19e eeuw. Als molenaar vinden we dan Ulbe Gerrits Buwalda vermeld. Na deze komen de Turkstra's en deze familie heeft bijna honderd jaar het bedrijf beheerd. In 1839 kwam Hendrik Rientses Turkstra uit Bergum. Hendrik overleed in 1885 en zijn zoon Doeke volgde hem op. Op 24 mei 1889 moest deze eigenaar beleven dat zijn oude molen door blikseminslag geheel afbrandde. Doch Doeke Turkstra zat niet bij de pakken neer. Vrij spoedig na deze ramp liet hij een nieuwe molen bouwen op dezelfde plaats waar sinds eeuwen de Anjumer molen heeft gestaan. Ook kreeg de nieuwe molen een naam n.l. "De Eendragt". Tot op de huidige dag is dit bouwwerk te bewonderen.
Met zijn neef Jan Rientses Turkstra zette Doeke het bedrijf voort tot hij in 1923 kwam te overlijden. Neef Jan overleed in 1930 en hiermee kwam een einde aan het molenaarsgeslacht Turkstra. De volgende eigenaar was Ype Dam uit Paesens, in 1943 opgevolgd door Binne Brouwer. Dhr. Brouwer liet een elektromotor van 40 P.K. met bijbehorende inrichting aanleggen, zodat men ook bij windstille dagen door kon gaan met het verwerken van de granen. Oudere Anjumers zullen zich het puffende toestel nog wel herinneren. Bij het overlijden van Dhr. Brouwer liet hij de molen na aan zijn zoon Goffe, de laatste molenaar van Anjum.

Op 22 december 1967 nam de Gemeente Oostdongeradel de molen over voor het symbolische bedrag van ƒ 1,-- en onderzocht restauratiemogelijkheden. In 1969 kreeg molenbouwer Th. Bremer uit Adorp opdracht om de reeds erg vervallen molen te restaureren. In 1972 kwam het werk klaar en sindsdien prijkt de Anjumer molen weer in zijn volle glorie.
In de daarop volgende jaren werd er een museum in ingericht van oude landbouwwerktuigen. De eerste verdieping werd een tentoonstellingsruimte waar kunstenaars van diverse pluimage hun kunstproducten exposeren.
Sinds 1976 is het Anjumer V.V.V.-kantoor in de molen gevestigd.

Mûnebuorren 18
9133MB Anjum
Tel. 0519-321926* Fax 0519-321717